Azat Tatarstan

About Me                          

                                                               

 I am originally from Russia, from City of Bugulma in Autonomous Republic of Tatarstan in Russian Federation. But I am not Russian. I am a Tatar. The Tatars are the grandchildren of the Huns. The Huns has a very famous king, ATILLA, the Conqueror of Europe.

The name of "TATAR" means as "barbaric" in Russian language. But I am not barbaric. My nation has very great civilisation. The Russian people has learned a lot from my nation. Famous names in the Russian history are Tatars. For example, Tsar Boris Godunov, writers Dostoyevsky, Korsakov and Turgenev, composers Tchaikovsky and Rakhmaninov, balet master Rudolf Nureyev, scientists Roald Sagdeev and Vil Mirzayanov.... As I say it, present Tatars are grandchild of Huns King Atilla. The name of our republic must be "HUNLAND", not "TATARSTAN". This is my proposal to the present Tatar people. The referendum on the name of "HUNLAND" is necessary for Tatar people. These are my opinions.

My grandfather and grandmother comes to Turkey before the Bolshevik Revolution. I had born in the middle Anatolien city Eskisehir in Turkey. 

I have studied Turkish Language, Literature and Turkology in Ataturk University in the city of Erzurum, Turkey. After my study,  I have worked as a Turkish Literature Teacher in different High Schools in Turkey.

Then I have come to Munich, Germany, by the invitation of RFE/RL.Inc. (Radio Free Europe and Radio Liberty), Tatar-Bashkir Language Service. I have worked there as a Acting Director, Senior Editor, Regisseur and Speaker over 11 years. After the relocation of Radio Liberty in Prague, I have stayed in Munich.But  I am aproud of my mission and my works in this Radio. I have made there a lot of  services for my nation’s freedom and democratic rights.

Now, I work for the Radio as a Freelancer and I write political articles for the German  newspapers and for the websites. You can find my articles in my pages and in the "Google”.

 Hayrettin Güleçyüz

(Hayreddin Sadik Sultan)

Please listen to the Radio Free Europe/Radio Liberty, Tatar-Bashkir  Broadcasting

http://www.azatliq.org

or 

http://www.rferl.org  

                                                                                         

                                                TÖRKİYE MİLLİ AZATLIQ MARŞI                    

                                                                    Qurıqma, sünmäs bu al tañnarda yözä torgan al bayraq;                            

                                                                    Sünmiçä yortımnıñ östendä tötä torgan iñ soñgı uçaq,

                                                                    Ul minem millätemneñ yoldızıdır, yaltırayaçaq;

                                                                    Ul minemder,  ul minem millätemneñder  ançak !

Çöyermä, qorban bulim siña yözeñne äy nazlı hilal !

Qaharman xalqıma zinhar ber köl! Nigä bu üpkä, bu cälal (açu) ?

Siña bulmas tügelgän qannarıbız yuq isä xäläl,

Xaqıdır Xaqga tabıngan millätemneñ istiqlal  (möstäqillek) !

                                                                     Min borınnan birle xör (azat) yäşädem, xör yäşärmen,

                                                                     Qaysı tile miña bugau salası ikän ? Şaşarmın !

                                                                     Kükrägän taşqın kebekmen, kirtämne taptap ütärmen;

                                                                     Yırtarmın taularnı, biekleklärgä sıymam, taşarmın.

Könbatış ofıqların qaplagan bulsa da çuyınnan divar,

Minem iman tulı kükrägem kebek çiklärem bar.

Olısıñ, qurıqma! Niçek şundıy imannı buar,

“Mädäniät!” digän ber teşe genä qalgan canvar ?

                                                                      İptäş ! Yortıma doşmannarnı kertmä, saqlan !

                                                                      Qalqan it gävdäñne tuqtasın bu oyatsız basqın.

                                                                      Tuaçaq  siña vägdä itkän könnär Xaqnıñ;

                                                                      Kem belä, bälki irtägä, bälki irtägän dä yaqın.

Taptap yörgän cirlärne “tufraq” diep uzma, tanı !

Uyla astındagı meñnärçä käfensez yatqannı.

Sin –şähit balası, cäberlämä, yazık (gönah)  bula atañnı;

Birmä, dönyalarnı alsañ da bu cännät vatannı !

                                                                      Kem bu cännät vatan öçen bulmas ki fida?

                                                                      Şöheda (şehitlär)  çıgaçaq, tufraqnı sıqsañ şöheda !

                                                                      Cannı, yarnı böten barlıgımnı alsın da Xoda,

                                                                      İtmäsen tik vatanımnan mine dönyada cöda (yıraq).

Ruxımnıñ sinnän, ilahım, şuldır tik teläge;

Timäsen mäçetemneñ östenä yatlar qulı !

Bu azanlar häm şähadätläre dinneñ nigeze,

Mäñgegä yortımnıñ östendä minem yañgıramalı !

                                                                        Ul vaqıt canlanıp meñ säcdä qılır bar isä (qaber) taşım;

                                                                        Här küzänägemnän, ilahım, buşalıp, qanlı yäşem,

                                                                        Çıgar mägnävi rux kebek cirdän mäyetem;

                                                                        Ul vaqıt kütärelep garışqa tiyär bälki başım !

Celferdä, sin dä al tañnar kebek äy şanlı hilal;

Bulsın inde tügelgän qannarımnıñ barsı xäläl !

Mäñgegä siña yuq, xalqıma yuq izmihlal. (ziyan).

Xaqıdır, xör yäşägän bayragımnıñ xörriät (azatlıq); 

Xaqıdır, Xaqga tabıngan millätemneñ istiklal  (möstäqillek) ! 

Mäxmäd Akif Ärsoy

Bu marş, ütkärelgän bäygedä qatnaşkan 724 marş arasınnan saylangan. Marşı berençelekkä layık kürelgän kürenekle şagir Mäxmät Akif, büläk itep bireläse 500 tänkä aqçanı alunı "min bu şigerne altın öçen yazmadım, xalqım öçen yazdım" dip äytep, kire qaqqan.

Bu marş, 12 Mart 1921'dä Törkiä Böyek Millät Mäclesendä  (Törkiyä Parlamentında) bertavıştan qabul itelgän.

Tatarçaga tärcemä: Xäyreddin Sadıyk Göläçyöz  

 

                                                        ТӨРКИЯ МИЛЛИ АЗАТЛЫК МАРШЫ

                                                                   Курыкма, сүнмәс бу ал таңнарда йөзә торган ал байрак;

                                                                   Сүнмичә йортымның өстендә төтә торган иң соңгы учак.

                                                                   Ул минем милләтемнең йолдызыдыр, ялтыраячақ;

                                                                   Ул минемдер,  ул минем милләтемнеңдер  анчак ! 

Чөйермә корбан булим сиңа йөзеңне әй назлы һилал !

Каһарман халкыма зинһар бер көл! Нигә бу үпкә, бу җәлал (ачу) ?

Сиңа булмас түгелгән каннарыбыз юк исә хәләл,

Хакыдыр Хакга табынган милләтемнең истиклал (мөстәкиллек) !

                                                                   Мин борыннан бирле хөр (азат) яшәдем, хөр яшәрмен,

                                                                   Кайсы тиле миңа бугау саласы икән ? Шашармын !

                                                                   Күкрәгән ташкын кебекмен, киртәмне таптап үтәрмен;

                                                                   Ертармын тауларны, биеклекләргә сыймам, ташармын.

Көнбатыш офыкларын каплаган булса да чуеннан дивар,

Минем иман тулы күкрәгем кебек чикләрем бар.

Олысың, курыкма! Ничек шундый иманны буар,

“Мәдәниәт!” дигән бер теше генә калган җанвар ? 

                                                                   Иптәш! Йортыма дошманнарны кертмә, саклан!

                                                                   Калкан ит гәвдәңне туктасын бу оятсыз баскын.

                                                                   Туачак сиңа вәгдә иткән көннәр Хакның;

                                                                   Кем белә, бәлки иртәгә, бәлки иртәгән дә якын.

Таптап йөргән җирләрне “туфрак” диеп узма, таны !

Уйла астындагы меңнәрчә кәфенсез ятканны.

Син –шәһит баласы, җәберләмә, язык (гөнаһ) була атаңны;

Бирмә, дөняларны алсаң да бу җәннәт ватанны ! 

                                                                  Кем бу җәннәт ватан өчен булмас ки фида ?

                                                                  Шөһеда (шеһитләр)  чыгачақ, туфракны сыксаң шөһеда !

                                                                  Җанны, ярны бөтен барлыгымны алсын да Хода,

                                                                  Итмәсен тик ватанымнан мине дөняда җөда (ерак).

 Рухымның синнән, илаһым, шулдыр тик теләге;

Тимәсен мәчетемнең өстенә яатлар кулы !

Бу азанлар һәм шәһадәтләре диннең нигезе,

Мәңгегә йортымның өстендә минем яңгырамалы !

                                                                 Ул вакыт җанланып мең сәҗдә кылыр бар исә (кабер) ташым;

                                                                 Һәр күзәнәгемнән, илаһым, бушалып, канлы яшем,

                                                                 Чыгар мәгнәви рух кебек җирдән мәетем;

                                                                 Ул вакыт күтәрелеп гарышка тиәр бәлки башым ! 

Җелфердә, син дә ал таңнар кебек әй шанлы һилал;

Булсын инде түгелгән каннарымның барсы хәләл !

Мәңгегә сиңа юк, халкыма юк измиһлал (зыян).

Хакыдыр, хөр яшәгән байрагымның хөррият (азатлык) ;

Хакыдыр, Хакга табынган милләтемнең истиклал (мөстәкиллек) !

Мәхмәд Акиф Әрсой

Бу марш, үткәрелгән бәйгедә катнашкан 724 марш арасыннан сайланган. Маршы беренчелеккә лаек күрелгән күренекле шагир Мәхмәт Акиф, бүләк итеп биреләсе 500 тәнкә акчаны алуны "мин бу шигерне алтын өчен язмадым, халкым өчен яздым" дип әйтеп, кире каккан.

Бу марш, 12 Март 1921'дә Төркия Бөек Милләт Мәҗлесендә  (Төркия Парламентында) бертавыштан қабул ителгән.

Татарчага тәрҗемә: Хәйреддин Садыйк Гөләчйөз

 

                                    TATAR  KEŞESE! ONITMA! (in Tatar Language)
 
THE TATAR PEOPLE!  PLEASE, DON'T FORGET THOSE PRINCIPLES BELOW: 

1. TATAR KEŞESE! Xätereñä al! Sineñ üz mösteqil däwlätéñ bulgan. Däwletle milletneñ genä Cir yözendä qadere bar. Här tatarnıñ küñelendä yörgen däwlätçelek ideyäse saqlansın. Şuşı tarihi gadellek öçen üzeñ hem näseleñ köräşergä tieş.

2. TATAR KEŞESE! Qayda yaşeveñä qaramastan, xalıqlar arasında üz urınıñnı bel. Tarixi traditsiyäläreñne, ata-babalarıñnan qalgan goref-gadetläreñné xörmätlä, din-imanıñnı saqla.

3. TATAR KEŞESE! Bel! Sin söyläşkän tel distälägän gasırlar buyına çarlanıp, iñ kamil tellär däräcäsenä kütärelgän. Sineñ teléñdä qatlaulı fänni xezmätler de, ilahi töşençälär dä, güzel ädäbi äsärlär dä yazılgan. Anı xörmät it, saqla hem üstér!

4. TATAR KEŞESE! Gorurlan! Sin Cir yözendäge barlıq xalıqlar belän dä tınıç hem tatu yäşi beläseñ. Sineñ öçén barlıq xalıqlar da tigez. Ämma bütännärne xörmät itkändä üzeñneñ dä gadel xörmätkä layıq ikänlegeñne onıtma.

5. TATAR KEŞESE! Uyau bul! Qayber millätlärne üz qulları belän yuq itü säyäsäte äle haman da betmägän. Tarixtagı yalgışlar qabatlana kürmäsen. Xasätlek, könçelek, vaq mänfägatçelektän östen torıyq!  Ber-berebezgä igtibarlı häm yardämçel bulıyq, berdäm bulıyq!

6. TATAR KEŞESE! Uqı! Gıylemle-belemle bul. Dewlet tözü, anıñ belän idarä itü öçen dä, ruxi hem matdi baylıq tuplau öçen dä añ-belem kirek. Quşqannı gına eşläüçe tügel, üzeñ dä icadi däräcädä eşlärlek zur belemgä iyä bul.

7. TATAR KEŞESE! Saq bul! Bezneñ tiräbezdä eçkeçelek, narkomanlıq, ruxi pıçraqlıq kebek qurqınıç afätlär yöri. Bu afätlärgä qarşı torır öçen, siña aynıq aqıl, sälamät rux kirek. Üzeñdä yäştän ük ixtiyar köçén terbiyälä.

8. TATAR KEŞESE! Tirä-yagıña qara! Bez ata-babalarıbızdan qalgan matur häm bay cirdä yäşibez. Üzéñ yäşägän cirneñ qaderen bel, anı kiläçäk buınnarga pıçranmagan kileş tapşır.

9. TATAR KEŞESE! Kiläçäkkä qara! Kiläse buınnıñ yazmışı öçen dä cavaplı ikäneñne iseñnän çıgarma. Näseleñneñ ruxi, fizik häm milli yaqtan selamet buluı sineñ qulda. Xalıqnıñ kiläçäge -işle, tärbiyäle gailädä. Gaile qorganda cavapsız hem talımsız bulma.

10. TATAR KEŞESE! Onıtma! Keşelek dönyası, qızganıç ki, kamil tügel. Xalıqlarnı sortlarga bülep, alarnı üzara qarşı quyu däwam itä. Tatarlıgıbıznı sınarga teläüçelär tabıla iken, köräş meydanına çıgarga äzer bul!

11. TATAR KEŞESE! Sin törkiler toqımınnan.Tugannarıñnıñ küplegen onıtma. Tugannarıña sıyın häm tugannarıñnı sıyındır!

12. TATAR KEŞESE! Zur gadellekkä ireşer öçen aldıngı häm progressiv cämgiyätler, däwlätlär belän elemtädä bul. Alarnıñ uñay täcribälären  üzläşter häm başqalarga da ireşter!

Intertat.ru   30 iyul 2004 baş bit / internet
         

 

                                          RUS ZULMÜ SON BULSUN!

        1552 yılında Kazan Türk-Tatar Hanlığı Korkunç İvan tarafından işgal edildikten sonra, Ruslar için Türk Dünyasını istila ve işgal kapıları sonuna kadar açılmış ve 333 yıl devam edecek olan Rus-Türk mücadelesi başlamıştır. Türkler için sancılı olan bu süreç, birçok kayıplara neden olmuştur. Ruslar XVI. Yüzyıl ortalarından itibaren işgal ettikleri topraklardaki halklara karşı asimilasyon siyaseti yürütmeye başlamıştır. Zorla Hıristiyanlaştırma faaliyetlerine karşı bölge halkı direniş göstermiş, isyanlar patlak vermiştir. Hıristiyanlaştırma faaliyetleri sonucu 1725 yılına kadar Rus olmayan 40.000 kişi vaftiz edilmiştir. Zorla Hıristiyanlaştırma bilhassa XVIII. Yüzyılda daha da hızlanmıştır. Örneğin, 1731 yılında yalnızca Kazan vilayetinde resmi rakamlara göre 16.317 kişi Hıristiyanlığı kabul etmiştir. Daha sonra Rus olmayanları Hıristiyanlaştırmak için özel bir komisyon kurulmuş ve bunun sonucu olarak 1731–1762 yılları arasında 269.213 kişi din değiştirmiştir.

         

Müslüman Türk-Tatarları yok etmeyi hedef edinen Ruslar, çeşitli kararlarla da bunu yürürlüğe koymuşlardır. 19 Kasım 1742 tarihinde Çariçe Yelizaveta Petrovna tarafından çıkartılan emir de onlardan birisidir. Bu emir gereği, İdil-Ural bölgesinde bulunan 536 cami ve mescitten 418’i yok edilmiş ve onların yerine kiliseler yapılmıştır. Hıristiyanlığı kabul edenlere toprak verilmesi ve çeşitli kolaylıklar da sağlandığını göz önünde bulundurursak, bu inancı zayıf bir insana cazip görünebilir. Fakat Müslüman Türklerin büyük çoğunluğu dinlerini değiştirmeyi reddetmekle kalmamışlar, dinleri ve dilleri için mücadele vermişlerdir. Ruslar, işgal ettikleri bölgelerde önce erkekleri kılıçtan geçirmiş, sonra geride kalan kadın ve çocukları kiliselere, manastırlara kapatıp zorla Hıristiyanlaştırmışlardır. Hatta bu çocukları daha sonra Misyoner Okullarında eğiterek, Rus Ortodoks Hıristiyan dinini  Rusya'daki müslüman halklar arasında yaymakla görevlendirmişlerdir.

 

 

Buna karşı çıkanları ise ateşte yakmışlar, kurşuna dizmişler, kılıçtan geçirmişler veya insanlık dışı korkunç işkenceler yapıp eziyet ederek öldürmüşlerdir. 1739 yılının 30 Nisan tarihinde Yekaterinaburg şehrinin ortasındaki meydanda diri diri yakılan Kisenbike Baysarova adındaki 60 yaşındaki Tatar kadını bunun açık örneği olup, Rus vahşetini bir kez daha gözler önüne sermektedir.

(Yanda, Rus Ortodoks Hıristiyan dini kabul etmeyi reddettiği için kendisine ateşte yakılma cezası verilerek, Rusya'nın Yekaterinaburg şehit edilen Müslüman Tatar kadını İSENBİKE BAYSAROVA'nın temsili resmi görülmektedir).

 

 

 

 

 

İdil-Ural halkının millet olarak, Müslüman ümmeti olarak yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kaldığı günlerde din bilgini ve imam Batırşah (Bahadırşah) ortaya çıkmıştır. Onun tüm bu olup bitenlere kayıtsız kalması söz konusu değildir. Ve Batırşah milletini Rus zulmüne karşı ayaklanmaya çağırmış, cihad ilan etmiş ve kılıcını çekmiştir. Bu ayaklanma, “Batırşah Ayaklanması” (1755) adı ile tarihe geçmiştir.  

Güçlerin eşit olmadığını bile bile kendini ateşe atmıştır Batırşah. Fakat her zaman olduğu gibi Tatarlar birlik olamamış, aralarından çıkan Tatar hainleri Batırşah'a ihanet etmiştir. Batırşah ailesi ve taraftarlarıyla ormana kaçmak zorunda kalmıştır. Daha sonra Batırşah, Tatar-Başkurt hainlerince yakalanmış ve Rusların eline teslim edilmiştir. Batırşah, Rus zindanlarında da mücadelesine devam etmiş, Rus çariçesi Yelizaveta Petrovna’ya (1741–1762) Tatarların vahim durumu ile ilgili mektup yazmıştır. O, Rusların Hıristiyanlaştırma isteğini reddederek dini, milleti ve milletinin bağımsızlığı için sonuna kadar mücadele etmiş, son nefesine dek Müslüman-Tatar olarak kalmayı başarmıştır. Ömür boyu hapis cezasına çarptırılan Batırşah, Rus hapishanesinde çeşitli işkencelere maruz kalmıştır. Rus zalimler onun burnunu ve dilini kesmişler, fakat uğruna savaş verdiği mücadelesinden vazgeçirememişlerdir. Sonunda Şlisselburg (Şhlüsselburg) hapishanesinden kaçarken Batırşah öldürülmüştür. İdil-Ural bölgesinde bu tür pek çok ayaklanma yaşanmıştır.

         Çarlık Rusya’sı döneminde birçok Türk-Müslüman hicret etmek zorunda kalmıştır. 27.01.1897 senesinde yapılan genel sayım sırasında, Tatarların zorla Hıristiyanlaştırmaya karşı yürüttüğü ayaklanma ve onun sonucu olarak birçok köylünün tutuklanması, kırbaçlanması, bazılarının idam edilmesi, bazılarının ise ömür boyu hapis cezası alması İdil-Ural bölgesindeki Müslüman-Türklerin Osmanlı topraklarına hicret etmesine neden olmuştur.

         Rusya’daki 1917 Şubat ve Ekim Devrimleri Rus olmayanlar için bir umut ışığı olsa dahi bu devrimler onların hayatında hiçbir değişiklik getirmemiştir. Çar Döneminin son zamanlarında Müslümanlara karşı olan yumuşama Sovyetler iktidara geldikten sonra tamamen yok olmuş, din resmen yasaklanmıştır. 1930’lu yıllarda Stalin devrinde yaşanan sürgünler Müslümanları es geçmemiş, 60–100 bin civarında Başkurt-Tatar Ural’ın ötesine sürülmüştür. Sürgüne yollananların büyük çoğunluğunu eğitimli din adamları oluşturmuştur. Sürgüne gönderilenler yük vagonlarında daha yoldayken hayatlarını kaybetmiş, birçoğu açlık ve soğuktan ölmüştür. Böylece eğitimli bir nesil yok olup gitmiştir. Fakat tüm bu horlama ve zorlamalara rağmen İdil-Ural halkı dinlerinden vazgeçmemiş, gizli de olsa ibadetlerini yerine getirmiştir.

        İdil-Ural bölgesi halkı İslam dinini 922 yılında kabul etmiş olup, ilk günkü gibi dinlerine sadık kalmışlardır. Bu bölgedeki din tertemiz, kirlenmemiş, siyasete bulaşmamış bir dindir. Kısaca özetlemek gerekirse samimi, içten bir dindir ki, siyasetle, terörle yakından uzaktan alakası yoktur.      

        1990’lı yıllarda esen demokrasi rüzgârları din özgürlüğü getirmiş gibi gözükse bile, gerçekler ise bambaşkadır. 1990’lı yıllardan sonra bölgede camilerin sayısı atmasına rağmen, ibadet için camiye giden Müslüman sayısı sadece %2’dir. Bunun nedeni ise, camilerde FSB (eski KGB) tarafından atanan imamların çalışması ve onların da camiye gelen gidenlerin listesini çıkarıp fişlemesidir. Yalnız camilerde değil, normal hayatta da “din özgürlüğü” söz konusu olamaz. Bugünlerde bölgedeki bazı okullarda zorla Hıristiyan dini dersleri okutulmaktadır. Ruslar bununla da yetinmeyip Kadın Doğum Evlerine bile papaz sokup, yeni doğan Müslüman bebeklerini vaftiz ettirmektedir. Böyle bir olay 2008 yılında Tataristan’ın Çallı şehrinde yaşanmıştır. Olaydan haberdar olan Tatar milli hareket liderlerinden Rafis Kaşapov olayla ilgili “Hıristiyanlığa Hayır” başlıklı yazı yazıp internette paylaştığı için yargılanmış ve bir buçuk yıl şartlı ceza almıştır.

         Moskova’daki bir askeri okulda eğitim gören 3.sınıf öğrencisi 10 yaşındaki Seyit Fahretdinov adındaki çocuk Müslüman-Tatar olduğu için arkadaşları tarafından çeşitli işkence ve horlamalara maruz kalmış, öğretmeni Seyit’i zorla kiliseye götürüp vaftiz ettirmiştir. Tüm bunlara dayanamayan Seyit 09.03.2010 tarihindeki evinin balkonundan atlayarak intihar etmiştir. Bu üzücü olay Müslümanların uçurumun kenarında olduklarının açık bir örneğidir. Bunlar Rus zulmünden sadece birkaç örnekti. Bölgede her zaman Rus olmayanlara uygulanan akıl almaz takip, işkencelere Mayıs ayında Ufa’da yaşanan olaylar da eklenmiş ve her gün bir yeni üzücü haber gelmeye devam etmektedir.

        Rus zulmünün ardı arkası kesilmiyor. Rusya’da Türk-Müslümanların yeri yoktur. Rusya’nın amacı tek millet, tek devlet, tek dil, tek din yaratmaktır, o da “büyük Rus” milleti, Rusya devleti, Rus dili ve Hıristiyan dinidir. Bugün Rusya’da milliyetçiler –bölücü, Müslümanlar –teröristtir. Dillerini ve dinlerini korumaktan başka hiçbir suçları olmayan Tatar milli hareket liderleri peş peşe yargı önüne çıkarılmakta ve çeşitli cezalarla cezalandırılarak, onlara "bölücü ve terörist" damgası vurulmaktadır. Bu zor şartlar altında yaşam mücadelesi veren İdil-Ural Türklerinin sesini kamuoyuna ve dünyaya duyurmak için desteğinize ihtiyacımız vardır.  

Roza Kurban

Tatar Milli Meclisi üyesi

24.05.2011

                                                                                UYAN, TATAR!

                                                    Uyan, tatar, uyan, tatar!                              Cir-zindanda gomer itteñ,

                                                    Tarixlarıñnı aç, aqtar!                                  Dürt yöz yıldan izeldeñ sin,

                                                    İrek  kilde irken çaqlar,                                Talandıñ sin, özeldeñ sin,

                                                    Uyan, tatar, uyan, tatar!                              Taptaldıñ sin!

                                                    Uyanmasañ, eşeñ xätär!                               İnde anı sizendeñ sin,

                                                    Kem kistergän başlarıñnı,                             Sin kem xäzer inde -añla,

                                                    Kem tükterde yäşläreñne,                             Çıqtıñ matur, yaqtı tañda

                                                    Kemnär aldı aç awzıñnan                              Berlek kilde, xörlek kilde!

                                                    Qapqan aşar aşlarıñnı?                                  Qulga qulnı totıp alga,

                                                    Sineñ xäläl milkeñ berlän                              Qulga gayrät şämen alıp,

                                                    Tuy ittelär dä tuydılar,                                   Küzlärne aq yulga salıp,

                                                    Uynap täneñ-canıñ berlän                             Omtıl alga, tomrıl alga!

                                                    Quy ittelär dä suydılar.                                  Äydä, qoyaş uñga alıp,

                                                    İlläreñne qol ittelär,                                       Canıñ-atañ Cıngız xannı,

                                                    İrläreñne qol ittelär,                                      Qanıñ tatar-törek qanı,

                                                    Yalanlarıñnı kiskäläp,                                    Sindä uñ qul, ütken yöräk,

                                                    Cirläreñne yuq ittelär.                                    Doşmanıñ kem - cimer anı!

                                                    Aq yözeñä tökerdelär,                                     Atañ-babañ qanın sora,

                                                    Malıñ aşap beterdelär,                                    Xaqıñ böyek, anı sora,

                                                    Baş imäsäk, süz söyläsäk -                              Qulıñnı suz, qulıñnı suz!

                                                    Kisep-asıp üterdelär.                                       Kirägenneñ  barın sora.

                                                    Xaq süz äytsäñ, Seber kitteñ,                         Uyan, tatar, uyan, tatar,      

                                                    Biteñne pıçraq cir itten,                                 Tarixlarıñnı aç, aqtar,

                                                    İldän ilgä quıldıñ, yä!                                      Uyanmasañ - eşeñ xätär! (1)

 

(1) Mädräsälärdä Kitap Kiştäse, S.226, Kazan, Tatarstan Kitap Näşriatı, 1992                       



TATAR  HALKININ  DİASPORADAKİ BÜYÜK LİDERİ:

 

AYAZ İSHAKİ'NİN KISA TERCÜME-İ HALİ 

(23.02.1878 -22.07.1954)

 

http://www.aliakis.org/ayaz.htm

Ayaz İshaki (Gayaz İshaki, Türkiye'deki adı Ayaz  İshaki İdilli) mümtaz Tatar yazarı, gazeteci ve cemaat hâdimi, Tatar halkının Millî Kurtuluş Hareketinin en önde gelen faal ve yorulmaz mücahitlerindendir.

23 Şubat 1878 yılında Yavşirme Köyünde (şimdiki Tataristan'da) bir ruhanî ailede dünyaya gelmiştir. Çistay ve Kazan medreselerinden sonra 1898 -1902 yıllarında Kazan Uçitelskaya Şkola'sında tahsil görmüştür. Talebelik devrinde İshaki, ihtilâl hareketine aktif olarak iştirak etmiş, 1905'te gizli siyasi "Tang'çılar" (=Tancılar) teşkilâtının kurucularından olmuştur. "Tangçılar"ın adı "Tang", sonraları "Tang Yıldızı"na çevrilmiş olan bir gazete adı bu zümreye takılmıştır. İshaki de bu gazetelerin fiilî başyazarı olmustur.  "Tang" ve "Tang Yıldızı" sosyalist yönlü olarak Rus Çarlığının ihtilâl yoluyla devrilmesi taraftarı olmuştur. Böylece "Tangçılar" teşkilâti, Rusların SR (Sosyalist Revolüsyoner) programı prensibinde hareket etmiştir.


1905 yılında Nijniy Novgorod şehrinde I. Bütün Rusya Müslümanları (İhtilâlden önceki) Kurultayına İshaki, Tatar Radikal Milliyetçi Grubu başında yönetici olarak katılmıştır. Ayaz İshaki konuşmasında "Liberalizm" ve "İttifak" adıyla toplanmış olan daha önceki teşkilâtın aleyhine ve bu Liberallerin "Rus Kadetleri" ile müşterek olan programlarının Kültür Birliği olarak kabul edilmesini talep etmiştir. Kadet (KD) Rusların „Konstitüsyonel (Meşruti) Demokrat Partisi“dir.

İhtilâl hareketlerinde bulunması yüzünden İshaki, uzun yıllar boyunca hapishanelerde, Arhangelsk ve Vologda vilayetlerinde sürgünde kalmıştır. Sürgünden dönünce, Tatarların maddi yardımları ile 1913 yılında Petrograd'da "İL" (=EL, MEMLEKET)  gazetesini kurmuş, bu gazete 1914 yılında Moskova'da çıkarılmıştır. Sonraları İshaki, sosyalist ideolojiden ve politik radikalizmden uzaklaşmıştır.  "İL"  de sosyalist zihniyetlerden arınmış olup,  Millî organ olarak gelişmiştir. "İL" ve "SÖZ" gazeteleri aralıklı olarak  11 Nisan 1918 yılına kadar çıkmaya devam etmiş, ama sonradan Sovyet Rus hükümetince kapatılmıştır. Ayaz İshaki, parlak gazeteci olduğu gibi, kabiliyetli yazar ve dramaturg da olmuştur. Gazetecilik ve siyasi hareketleri ile birlikte 1897 -1918 yılları arasında 29 yüksek kaliteli edebî eser yazmış ve tabiî olarak  diktatoryal rejimli Sovyetler Birliği'nde bu eserler ortadan kaldırılmış ve halktan gizli tutulmuştur. Fakat Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra, bu eserler halka tekrar geri dönmüş ve milli bilincin canlanmasında mühim rol oynamıştır.

                                                                                                                                                                                                                      Rus çarlarının  Ortodoks Hıristiyan dinine sokmak için müslüman Kazan Tatarlarına  yaptığı korkunç zulümleri konu alan Ayaz İshaki’nin „Züleyha“ piyesi 2005 yılında Kazan’daki RAMAİ  FİLM STUDYOSU’nun rejisörü Ramil TUHVATULLİN tarafından sinema filmi olarak çevrilmiş, halkın büyük beğenisini toplamış ve bu film pekçok ödül kazanmıştır.

Çarlığın devrilmesinden sonra İshaki, faal olarak Rusya Müslümanlarının Millî Hürriyetleri hareketine katılmıştır. O, Mayıs 1917'de, Moskova I. Bütün Rusya Müslümanları Kurultayını ve Kazan'daki II. Kurultayı organize edenlerdendir. O, Türk Halklarının Birliğini her şeyin üstünde tutmuş ve siyasî görüşlerini de bu yönde geliştirmiştir. O, Rusya'daki Müslüman Halklarının Millî - Medenî Muhtariyeti'nin (=özerkliğinin) kesin bir taraftarı  idi. Ufa şehrinde kurulmuş olan İç Rusya ve Sibirya Müslümanlari Millet Meclisi'nde Moskova Meb'usu ve Temsilcisi idi.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Ramil Tuhvatullin

İshaki, İç Rusya ve Sibirya Türk-Tatarları Millî-Medeni Muhtariyeti'nin Dışişleri Vekili olarak seçilmişti. Rusya'da Bolşeviklerin idareyi ele geçirmesinden sonra, o, bu sıfatiyle, Avrupa'da vuku bulacak olan Sulh Konferansı'na iştirak etmek için Mümessil olarak da seçilmiş olduğundan Avrupa'ya gitmesi gerekiyordu. Bu vazifesini yerine getirmek üzere, Uzak Doğu yolu ile, bir müddet Japonya'da kaldıktan sonra Avrupa'ya geçmistir. Rusya'da Bolşeviklerin yönetimi ele almalarından sonra, İshaki vatanına geri dönmemiştir.  Zaten komünist rejime karşı tutumda olması yüzünden o, İhtilâl Mahkemesine verilmiş ve hakkında kovuşturma açılmıştır. Avrupa'da mülteci olarak kaldığında,  Paris, Berlin, Varşova ve Türkiye'de yaşamıştır.

O, bu devrede de çok faal siyaset yürütmüştür. Özellikle Rus idaresinin hangi  rejimi kullanırlarsa kullansınlar  Rus soyundan olmayan milletlerin millî haklarını tanımadıkları tecrübesini edinmiş olarak, İdil-Ural istiklal fikrini savunmuş ve bu fikrin organı olarak da "Millî Yol" dergisini kurmuştur.

1928 yılından itibaren  "Millî Yol" adıyla aylık olarak çıkan bu dergi, 1930'dan başlayarak 1939 yılında çıkan II. Dünya Savaşına kadar  "Yeni Millî Yol" adıyla yayın hayatına devam etmiştir. İshaki 1935 yılında Mukden şehrinde, Uzak Doğu'da yaşayan Türk-Tatarların Millî organı olarak da "Milli Bayrak" gazetesini kurmuştur. Bu gazete de 1945 yılının Ağustos ayında Japonların maglûbiyetine kadar yayın hayatına devam etmiştir. 1931 yılında, İshaki, Kudüs'teki Müslüman Kurultayı'na iştirak ederek, kendi memleketindeki Müslümanları temsil etmiştir.

Ayaz Ishaki, 22 Temmuz 1954 yılında Ankara'da vefat etmiş, vasiyetine göre, Istanbul'da Edirnekapı Şehitliği'ne defnedilmiştir.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1-Bu bilgiler az bir değişiklikle Temurbek Devletşin: "Sovetskiy Tataristan", 1974  (Sovyet Tataristanı), London ve Munich, s. 66-67'den alındı.

2-Meşruti Monarşi taraftarı olan bir gruptur. "İTTİFAK" adıyla birleşen Meşruti Monarşi taraftarı Müslümanlar grubudur.

3-Bu gazeteler "zararlı yayını" dolayısiyle çar rejimi tarafından birçok defalar yasaklanarak kapatılmışlardır.  

                                           

SAYIN  SİTE  ZİYARETÇİLERİ!

Rus çarlarının Ortodoks Hıristiyan dinine sokmak için, müslüman Kazan Tatar halkına karşı kadın-erkek, yaşlı-genç, çoluk-çocuk demeden  yaptığı zulümleri konu alan, büyük emek ve masraflarla çevrilmiş olan "ZÜLEYHA" isimli DVD filmini satın alınız ve dostlarınıza da almaları için tavsiyede bulununuz. Bu filmin konusu, tamamen gerçeklere dayanmaktadır.

İsteme adresi:

http://www.tatshop.ru

Veya aşağıdaki linki tıklayarak, filmi izleyiniz: 

http://www.youtube.com/watch?v=88_FsbDG1bc&feature=related   

FİLMİN KONUSU: Filmin başında, Ortodoks Hristiyan teologu Prof. Nikolay İvanoviç İlminski, Kazan şehrinin baş piskoposu Efimi Aleksandroviç Malov'a müslüman Tatarları hristiyan dinine sokmak için neler yapılması gerektiğini anlatıyor. Sonra filmde İlminski'nın  öne sürdüğü metodların nasıl uygulandığına  geçiliyor. 1855 yılında,  Rusya'da, KARGALI adında, içinde köylüler tarafından cami de yapılmış olan müslüman bir Tatar köyü. Bu sıralarda, Rus yetkililer müslümanları  hrıstiyan dinine çekmek için, bu dini kabul edenlere vergi muafiyeti kanunu çıkarmışlar. Onların bu tuzağına  iki kız çocuğu ve bir de kundakta bebeği olan olan bir aile babası müslüman SELİMCAN düşüyor ve ailesine haber vermeden bütün aile bireylerini Rus yetkililerine 'hristiyan' diye yazdırıyor. Nasıl olsa kimsenin haberi olmaz, böylece vergiden kurtulurum diye düşünüyor. Ama kanunun devamını bilmiyor. Çünkü bir Tatar köyünde bir tek hristiyan bile yaşasa, o köyde eğer cami varsa onun kiliseye çevrilmesi gerekiyor. Bu arada, köyden bazı kişiler de Selimcan'ın ailesini hristiyan olarak yazdırdığını her nasılsa öğreniyorlar ve bundan dolayı onu köyde yapılan bir düğün esnasında şiddetle kınıyorlar. Hatta aralarında bu yüzden yumruklu tartışma da oluyor. Daha sonra,  köyün camiini  kiliseye çevirmek için  içinde büyük bir haç olan bir arabanın, bir rahip ve atlı Rus kozak jandarmaları eşliğinde köye doğru geldiği görülüyor. Köylüler buna engel olmak istiyorlar ve iki arada çatışmalar başlıyor. Ama elllerinde tüfekler olan jandarmalar isyanı tez zamanda bastırıyorlar. İsyana karışan köylüleri kilisenin yakınındaki bir ahıra kapatıyorlar ve ahırın başına da nöbetçiler koyuyorlar. Daha sonra, cami minaresini yıkıp yerine haç koymak ve isyancıları sorguya çekmek için, köye başkent Kazan'dan Prof. İlminski ile başpiskopos Efraim geliyor. Önce bütün köylülerin gözü önünde, camiin  ahşap minaresi yıkılıp, yerine haç koyuluyor. Sonra sıra isyancıları sorgulamaya geliyor. Sorgulamada, ne kadar inkar etse de Selimcan'ın kendini ve ailesini hristiyan olarak yazdırdığı ortaya çıkıyor. Fakat, aynı zamanda, kayıt yapılırken Selimcan ile karısı Züleyha'nın evli olarak kaydedilmediği de ortaya çıkıyor. Bu yüzden, Rus rahip onları gayrı meşru hayat yaşamakla ve zinayla suçluyor. Bu arada, Züleyha'ya Ruslar tarafından 'MARFA VASİLEVNA' adı konulduğu da ortaya çıkıyor. Neticede, sorgulamayı yapan heyet, zina suçundan Züleyha'nın bir manastıra kapatılmasına, Selimcan'ın ise zina ve isyan suçundan 5 yıl hapsine  karar veriyor. Bundan sonra, Selimcan ve köylüler arasında bu karara itirazlar yükseliyor. Bu sırada köyün delisi (ama aslında akıllısı) yeni bir çatışmaya meydan vermemek için jandarmaların dikkatini başka yöne çekmek istiyor ve kiliseye çevrilmiş olan  camiyi ateşe veriyor. Bundan sonra, herkes  yangını söndürmeğe koşuyor, ama yangını söndürmeğe muvaffak olamıyorlar ve cami kül oluyor. Bundan sonra, Rus yetkililer Züleyha'yı çocuklarından ayırıp bir manastıra kapatıyorlar, diğer isyancıları ise hapse atıyorlar. Daha sonra Züleyha, kendi köyünden çok uzaklarda yaşayan ayyaş bir Rusla zorla evlendiriliyor. Bu adam Züleyha'ya zorla sahip oluyor ve Züleyha ondan bir oğlan çocuk dünyaya getiriyor. Bu sırada, ilk kocası Selimcan hapisten kaçıyor ve Züleyha'yı arayıp buluyor. Ama Rus koca bunun farkına vararak  adamcağızı arkadaşlarına öldürtüyor.  Bunun üzerine, hayattan bütün ümidini kesen Züleyha intihar etmek için kendine zehirli su  hazırlayıp, Allah'tan kendisini affetmesini dileyerek namaza duruyor. Fakat o sırada, sızıp kaldığı uykusundan uyanan ayyaş kocası Züleyha'nın uyarmasına kalmadan aniden bu zehirli suyu  içiyor ve ölüyor. Rus polisler bunun için Züleyha'yı suçluyorlar ve ona 25 yıl hapis cezası veriyorlar. Oğlunu da alıp rahip olarak yetiştiriyorlar. Züleyha hapse de düşse dininden vazgeçmiyor ve dininin gereklerini orada da yerine getiriyor. Bir süre sonra, Züleyha hapishanede ağır hastalanıyor. Ölüm döşeğinde Züleyha kendini ziyarete gelen oğlundan bir tek şey istiyor: Müslüman mezarına gömülmek. Oğlu onun bu vasiyetini yerine getireceğine ant ediyor. Bundan sonra, zavallı Züleyha kelime-i şehadet getirip ruhunu teslim ediyor. Annelerinin ağır hasta olduğunu öğrenip yola çıkan iki kızı, maalesef,  annelerinin cenazesine yetişemiyorlar.